De Zweedse Nachtwacht

De Nachtwacht is natuurlijk wereldberoemd. Maar van Rembrandts ‘Zweedse Nachtwacht’ hebben veel minder mensen gehoord. Jammer, want dit werk verdient een minstens zo groot publiek. Oorspronkelijk was het zelfs het grootste schilderij dat Rembrandt ooit maakte. Behalve dat is het fenomenaal geschilderd, en heeft het een bijzondere geschiedenis.

Rembrandt schilderde het namelijk voor het gloednieuwe stadhuis van Amsterdam. Dit stadhuis – het tegenwoordige Koninklijk Paleis op de Dam – was de trots van de stad. De Tachtigjarige OorlogDe samenzwering van Claudius Civilis was ten einde, en het nieuwe stadhuis moest de grandeur, de macht en de rijkdom van de Republiek onderstrepen. Geen wonder dat het stadsbestuur de binnenkant van het nieuwe gebouw met een paar grootse schilderijen wilde opleuken. Degene die die schilderijen mocht maken was Govert Flinck, een oudleerling van Rembrandt. Pech voor Rembrandt, die het geld goed had kunnen gebruiken. Maar hij kreeg alsnog een kans toen Flinck plotseling overleed. Aan Rembrandt de eer alsnog ‘De samenzwering van Claudius Civilis’ af te beelden.

Claudius CivilisHij maakte er een imposant werk van, dat maar liefst vijfenhalf bij vijfenhalve meter mat. Maar het schilderij viel niet in de smaak. Mogelijk kwam dat doordat Rembrandt Claudius Civilis frontaal had afgebeeld en daardoor goed te zien was dat de arme man maar één oog had. Mogelijk ook paste de rauwe stijl van Rembrandt niet bij de classicistische vormgeving van het stadhuis. Of vond men dat de Batavieren die op het schilderij waren afgebeeld er nogal barbaars uitzagen.

Hoe dan ook, Rembrandt kreeg het schilderij retour. En omdat hij besefte dat niemand plek zou hebben voor zo’n enorm doek, sneed hij er aan alle kanten een flink stuk af. Het restant meet nu nog zo’n drie bij twee meter. In de achttiende eeuw kwam het in Stockholm terecht, en daar hangt het nu nog steeds. 

Wist je trouwens dat ook van de ‘gewone’ Nachtwacht aan alle kanten een stuk(je) is afgesneden? Het verklaart mede waarom ‘De samenzwering van Claudius Civilis’ wel ‘De Zweedse Nachtwacht’ wordt genoemd. Maar er zijn meer parallellen. Ga zelf maar eens kijken in het Rijksmuseum. Dat heeft ‘De Zweedse Nachtwacht’ tijdelijk in bruikleen nu het museum van Stockholm wordt verbouwd!

(Meer heim-weetjes lezen? Kijk dan hier, of abonneer je met deze RSS-Feed!)