De lutherse zwaan

De oplettende kijker is het vast wel eens opgevallen: op sommige kerken prijkt geen kruis of een haan, maar een zwaan. Ja, echt. Zie je zo’n zwaan, dan kun je er donder op zeggen dat je met een lutherse kerk te maken hebt. De zwaan is namelijk het symbool van de lutheranen. Hoe dat zo gekomen is?

Daarvoor moeten we een paar honderd jaar terug in de tijd. Ruim voordat Maarten Luther de katholieke kerk aanklaagde, waren anderen namelijk al in het geweer gekomen tegen praktijken die binnen de katholieke kerk gangbaar waren geworden. Neem de handel in aflaten. Die had in de loop der eeuwen enorme proporties aangenomen. Sommige gelovigen verzetten zich daartegen. Zij waren van mening dat zulke praktijken niets meer met het Woord van God te maken hadden.

Lutherse zwaanEen van deze critici was de Tsjechische Johannes Hus. Deze vooraanstaande en charismatische theoloog, filosoof en letterkundige waagde het om hardop de misstanden in de katholieke kerk aan de kaak te stellen. Dat heeft hij geweten – hij moest het met de brandstapel bekopen. In afwachting van zijn vonnis schreef hij een hoop brieven. Daarin stelde hij dat ganzen geen hoogvliegers zijn, maar dat er ooit andere vogels zullen komen die meer zullen bereiken. Dat schreef hij niet zomaar. ‘Hus’ betekent ‘gans’ in het Tsjechisch. En Luther bouwde een eeuw later op diens beeldspraak voort. Volgens Luther zou Hus hebben gezegd: ‘Thans braadt gij een gans, maar over honderd jaar zullen jullie een zwaan horen zingen.’ Het was dus Luther zelf die de zwaan koos als symbool voor zijn hervormingsbeweging. Zo is de zwaan op het dak van de lutherse kerk terecht gekomen.

(Meer heim-weetjes lezen? Kijk dan hier, of abonneer je met deze RSS-Feed!)